Jowisz nieoczekiwanie się skurczył - NASA odkryła, że gazowy olbrzym jest mniejszy niż sądziliśmy

Najnowsze pomiary przeprowadzone przez sondę Juno ujawniły zaskakującą prawdę o największej planecie Układu Słonecznego. Jowisz jest nie tylko mniejszy niż dotychczas sądzono, ale również bardziej spłaszczony na biegunach. Naukowcy z NASA stwierdzili, że średnica planety na poziomie ciśnienia 1 bara jest o około 8 kilometrów mniejsza niż wskazywały na to wcześniejsze szacunki, co stanowi istotną korektę w naszym rozumieniu gazowego olbrzyma.

Chociaż 8 kilometrów może wydawać się niewielką wartością w kontekście kosmicznym, dla naukowców badających Jowisza jest to znacząca zmiana. Poprzednie pomiary przeprowadzone przez sondy Voyager i Pioneer w latach 70. i 80. XX wieku wykorzystywały technikę radiowej okluzji, która okazała się mniej dokładna niż zaawansowane instrumenty sondy Juno.

Technika radiowej okluzji polega na przesyłaniu fal radiowych przez atmosferę planety i analizowaniu zmian tych fal, co pozwala oszacować wahania ciśnienia na różnych wysokościach. Jednak ograniczenia technologiczne sprzed czterech dekad nie pozwalały na tak precyzyjne pomiary, jakie są możliwe dzisiaj.

Odkrycie to komplikuje jeszcze fakt, że Jowisz nie posiada stałej powierzchni jak Ziemia. Naukowcy definiują jego "powierzchnię" jako warstwę atmosfery, gdzie ciśnienie wynosi 1 bar – wartość zbliżoną do ciśnienia atmosferycznego na poziomie morza na Ziemi. To właśnie ta umowna granica okazała się znajdować niżej, niż wcześniej sądzono.

Image

Co więcej, Juno wykazała, że Jowisz jest bardziej spłaszczony na biegunach niż sugerowały wcześniejsze modele. Zjawisko to, zwane spłaszczeniem, jest skutkiem niezwykle szybkiej rotacji planety. Jowisz wykonuje pełny obrót wokół własnej osi w zaledwie 9 godzin i 56 minut, co czyni go jedną z najszybciej wirujących planet w Układzie Słonecznym. Ta ogromna prędkość obrotu powoduje wybrzuszenie materii na równiku i spłaszczenie na biegunach – efekt jest jednak nieco silniejszy, niż przewidywały wcześniejsze modele.

"To efekt nie jest nowy dla nauki, ale precyzja Juno ujawniła, że zniekształcenie jest nieco bardziej ekstremalne niż wcześniej modelowano" – wyjaśniają naukowcy NASA. Aktualizacja kształtu i rozmiaru Jowisza ma ogromne znaczenie dla wielu obszarów badań, od obliczania cyrkulacji atmosferycznej, przez modelowanie pola magnetycznego, po analizę sił pływowych emitowanych przez jego księżyce.

Dane te są również kluczowe dla nawigacji przyszłych misji kosmicznych. Chociaż różnica 8 kilometrów może wydawać się niewielka, dla statków kosmicznych przelatujących w pobliżu planety lub wchodzących na jej orbitę wymaga to niezwykle precyzyjnych obliczeń. Nieprecyzyjne dane o rozmiarze planety mogłyby prowadzić do poważnych błędów nawigacyjnych.

Sonda Juno, która orbituje wokół Jowisza od 2016 roku, nieustannie dostarcza nowych informacji o atmosferze, polu magnetycznym, zorzy polarnej i wnętrzu planety. Misja, pierwotnie zaplanowana do zakończenia w 2021 roku, została przedłużona do 2025 roku, co pozwala naukowcom na jeszcze dokładniejsze badanie tajemnic gazowego olbrzyma.

Jowisz, mimo że jest znany ludzkości od starożytności i badany przez teleskopy od czasów Galileusza, wciąż zaskakuje naukowców. Dzięki zaawansowanym technologicznie misjom takim jak Juno, nasz obraz największej planety Układu Słonecznego staje się coraz dokładniejszy, choć jak widać po najnowszych odkryciach, również weryfikujący dotychczasową wiedzę.

Źródła: 

https://dailygalaxy.com/2025/09/nasa-jupiter-thinner-than-we-believed/&…;

https://www.space.com/astronomy/how-the-juno-spacecraft-uncovered-jupit…;

https://www.rmg.co.uk/stories/blog/astronomy/juno-nasas-mission-jupiter…;

https://science.nasa.gov/mission/juno/ 

https://en.wikipedia.org/wiki/Juno_(spacecraft)