Styczeń 2019

Astronomowie odkryli najjaśniejszy kwazar z wczesnego Wszechświata

Naukowcy powiadomili o odkryciu najjaśniejszego kwazara z wczesnego Wszechświata. Dokonano tego z pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble'a i efektu soczewkowania grawitacyjnego. Ten unikalny obiekt kosmiczny daje nam wgląd w narodziny galaktyk, gdy Wszechświat miał około miliard lat.

 

 

Kwazary to ekstremalnie jasne jądra aktywnych galaktyk. Potężny blask kwazara tworzy supermasywna czarna dziura, która otoczona jest dyskiem akrecyjnym. Gaz opadający na czarną dziurę uwalnia ogromne ilości energii, którą my możemy zobaczyć na wszystkich długościach fal elektromagnetycznych.

 

Kwazar J043947.08+163415.7, który właśnie został odkryty, emituje aż 600 bilionów razy więcej światła niż Słońce, a zasilająca go czarna dziura ma masę kilkuset milionów mas naszej gwiazdy.

Źródło: NASA, ESA, X. Fan (University of Arizona)

Naukowcy odkryli superjasny kwazar, stosując efekt soczewkowania grawitacyjnego, wywołanego przez galaktykę, która znajduje się między Ziemią a kwazarem. Światło emitowane przez kwazar zostało zaburzone, przez co odległy obiekt wygląda tak, jakby był 3 razy większy i 50 razy jaśniejszy.

Z przeprowadzonej analizy danych, pozyskanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a wynika, że supermasywna czarna dziura bardzo intensywnie akreuje materię, a kwazar „produkuje” do 10 tysięcy gwiazd rocznie. Kwazary tego typu istniały w erze rejonizacji we wczesnym Wszechświecie, gdy promieniowanie pochodzące od młodych galaktyk i kwazarów ponownie podgrzało wodór, który ostygł zaledwie 400 tysięcy lat po Wielkim Wybuchu. Wciąż nie wiadomo, które obiekty kosmiczne zainicjowały ten proces, ale nowo odkryty kwazar być może pozwoli rozwiązać tę tajemnicę.

 


Teleskop Kosmiczny Hubble'a wykonał najdokładniejsze zdjęcie Galaktyki Trójkąta

Dzięki Teleskopowi Kosmicznemu Hubble'a, zdobyliśmy najbardziej szczegółowe zdjęcie Galaktyki Trójkąta. Jest to galaktyka spiralna, która jest bliskim sąsiadem Drogi Mlecznej. Znajduje się 3 miliony lat świetlnych od Słońca i jest widoczna gołym okiem.

 

Najdokładniejsza fotografia Galaktyki Trójkąta, która należy do Grupy Lokalnej, składa się z 54 osobnych zdjęć, połączonych w jedną całość. Posiada aż 665 milionów pikseli i pokazuje centralny region galaktyki oraz jej wewnętrzne ramiona spiralne.

Źródło: NASA/ESA/Digitized Sky Survey 2

Na zdjęciu możemy zobaczyć od 10 milionów do 15 milionów gwiazd. Tymczasem Galaktyka Trójkąta zawiera w sumie aż 40 miliardów gwiazd. Jej średnica wynosi około 60 tysięcy lat świetlnych, a zdjęcie pokazuje jedną trzecią tej galaktyki. Galaktyka Trójkąta jest trzecią największą galaktyką Grupy Lokalnej.

Każdy z nas może pobrać na swój komputer zdjęcie Galaktyki Trójkąta i zobaczyć wszystkie szczegóły na własne oczy. Ale uwaga – obraz o rozmiarze 32 073 x 41 147 pikseli „waży” aż 1,67 GB.

 


Odkryto trzy nowe gromady otwarte w Drodze Mlecznej

Korzystając z danych, pochodzących z satelity Gaia, brazylijscy astronomowie odkryli trzy nowe gromady otwarte gwiazd w Drodze Mlecznej. Gromady, oznaczone UFMG 1, UFMG 2 i UFMG 3, zlokalizowano w ramieniu Strzelca.

 

Gromady otwarte, utworzone z tego samego gigantycznego obłoku molekularnego, to grupy gwiazd, które są luźno powiązane grawitacyjnie. Jak dotąd ponad 1000 z nich zostało odkrytych w Drodze Mlecznej, jednak naukowcy wciąż szukają czegoś więcej. Rozszerzenie listy znanych galaktycznych gromad otwartych może mieć kluczowe znaczenie dla lepszego zrozumienia formacji i ewolucji naszej galaktyki.

 

Obecnie grupa astronomów pod kierownictwem Filipe A. Ferreiry z Universidade Federal de Minas Gerais w Belo Horizonte w Brazylii ogłosiła znalezienie trzech nowych gromad. Co ciekawe, dane dotyczące regionu sąsiadującego z miejscem, gdzie dokonano odkrycia, pokazują, że mogą znajdować się tam kolejne gromady.

Nowo zidentyfikowane gromady znajdują się około 4900 lat świetlnych od Ziemi i zawierają co najmniej kilkaset gwiazd o metaliczności podobnej do słonecznej. Naukowcy szacują, że gromady liczą od 0,1 do 1,4 miliarda lat.

 

Zgodnie z dokumentacją, UFMG 1, UFMG 2 i UFMG 3 mają promienie graniczne (promień, w którym gęstość gwiazdy osiąga poziom nieba) o wartości odpowiednio 20,5, 15,6 i 19,5 lat świetlnych. Co więcej, astronomowie zauważyli, że UFMG 3 znajduje się na niebie w pobliżu dwóch innych znanych skupisk: Majaess 166 i Teutsch 81. Odkrycie zostało opisane w artykule opublikowanym 27 grudnia w arXiv.org.

 


Sonda Juno zrobiła zdjęcie erupcji wulkanicznej na księżycu Io

Sonda Juno, która orbituje wokół Jowisza, sfotografowała erupcję wulkaniczną na księżycu Io. Warto wspomnieć, że księżyc ten jest najaktywniejszym wulkanicznie ciałem niebieskim w całym Układzie Słonecznym.

 

 

Kamery znajdujące się na pokładzie sondy kosmicznej prowadziły ponad godzinną obserwację obszarów biegunowych Io 21 grudnia 2018 roku. Juno dostarczył nam danych, które potwierdzają, że na księżycu trwa erupcja wulkaniczna.

Źródło: NASA/JPL-Caltech/SwRI

Na przesłanych zdjęciach można dostrzec jasne plamy. Powyżej, promienie słoneczne przestały bezpośrednio docierać do powierzchni księżyca, lecz Io wciąż był delikatnie podświetlony przez światło odbite z księżyca Europa. Również tu widać jasne plamy, które wskazują na aktywność wulkanów Io.

Źródło: NASA/JPL-Caltech/SwRI/INAF

Zdjęcia dostarczone przez sondę Juno pozwalają nam dokładniej zbadać wulkanizm na księżycu Io i mogą dostarczyć nowych informacji o interakcjach między Jowiszem, a jego pięcioma księżycami, które wywierają różne wpływy na Io.